December 2009

Geachte lezer,

Zoals eerder aangekondigd bij deze opnieuw een special "Gewijzigde Successiewet".
Er is voor gekozen niet integraal te vergelijken met oude regelingen of voorstellen, die niet zijn doorgegaan.
Wij beschrijven dus in hoofdzaak de elementen uit het wetsvoorstel zoals door de Tweede Kamer op 3 november jl. aangenomen.
Er wordt verwacht dat de Eerste Kamer het voorstel ongewijzigd zal goedkeuren en dat de Wetswijziging per 1 januari 2010 zal ingaan.

Wij hopen dat ook u hiermee alles op een rijtje krijgt.
De staatssecretaris wilde een aantal zaken moderniseren, vereenvoudigen, aanpassen aan ontwikkelingen, en vooral ook optreden tegen "fiscaal trapezewerk en agressieve estateplanning".
De tijd zal leren of hem dit -budgetair neutraal- is gelukt.
De bakens zijn in elk geval danig verzet.

De nieuwe cijfers
Vrijstellingen:
Erfbelasting (nieuwe naam voor successierecht)
Partner: € 600.000, Zieke / gehandicapte kinderen € 57.000, Overige kinderen en kleinkinderen € 19.000, Ouders € 45.000, Overige verkrijgers € 2.000.
Schenkbelasting (nieuwe naam voor schenkingsrecht)
Kinderen € 5.000 (jaarlijks), 18-35 jaar € 24.000 (eenmalig) > te verhogen tot € 50.000 mits het bedrag wordt aangewend voor aankoop van een eigen woning (box 1 IB) of het volgen van een dure studie (met minimale kosten van € 20.000),
Overige verkrijgers € 2.000.
Nog geen 35 jaar en toch al voor 1 januari 2010 de grote vrijstelling genoten? Men kan tot 35 jaar een aanvullende vrijstelling krijgen van € 26.000 (50 minus 24) als de schenking wordt gebruikt voor aankoop eigen woning.
Aandachtspunt: het geschonken bedrag in verband met eigen woning kan nooit meer omgezet worden in een geleend bedrag met aftrekbare rente.

Tarieven:
Twee schijven te weten onder (A) en boven (B) € 118.000
Partners en kinderen (A) 10%, (B) 20%.
Verdere afstammelingen (kleinkinderen enz.) (A) 18%, (B) 36%.
Overigen (A) 30%, (B) 40%.

Personen

Kinderen van een ongehuwde ouder die niet de kinderen zijn van de (samenwonende) partner worden voor deze wet voortaan gelijk behandeld als stiefkinderen met betrekking tot een gehuwd stel.
Partner is buiten het huwelijk alleen nog één meerderjarige ongehuwde persoon met wie een andere ongehuwde meerderjarige persoon een gemeenschappelijke huishouding op een gezamenlijk adres heeft en met wie een notarieel samenlevingscontract is aangegaan, met daarin een wederzijdse verzorgingsverplichting, zulks gedurende een periode van 6 maanden onafgebroken voorafgaand aan de erfverkrijging of van 2 jaar tot de schenking.
De eis van het notarieel samenlevingscontract gaat pas in per 1 januari 2012.
Bij eerder opmaken van het contract wordt gemelde 6 maandentermijn geacht te zijn vervuld.
Uitzondering blijft als de partners 5 jaar of langer samenwonen; dan is geen notarieel contract met verzorgingsverplichting nodig.
Bloedverwanten in de rechte lijn kunnen geen partners (meer) van elkaar zijn.
Bij het verbreken van de samenwoning buiten de wil van de partners (bijv. ziekte) wordt verzachting van de samenwoningseis toegepast.

Rente

Een schenking op papier (bij wijze van schuldigerkenning, dus niet uitbetalen) kan men bij overlijden alleen buiten de heffing van erfbelasting houden, als er 6% rente overeengekomen is en men deze jaarlijks aantoonbaar betaalt. De schenking dient onverminderd bij notariële akte te zijn vastgelegd.
Vroegere afwijkende zakelijke rentes (4 of 5 %) mogen voor de desbetreffende schenkingen voortgezet worden.
Wanneer men één of meerdere jaren de rente niet heeft betaald leidt dit tot heffing.
Men kan dit verhinderen door alsnog te betalen, maar dan wel met 'rente over rente' over de reeds verstreken jaren (samengestelde rente).
Geldvorderingen ontstaan krachtens erfrecht mogen maximaal 6% samengestelde rente dragen. Dit kan uit het testament van erflater voortvloeien of door de erfgenamen binnen een bepaalde termijn zijn overeengekomen. Het meerdere wordt belast (bij uitbetaling).
Als er door de erflater geen rente is bepaald (bijv. er is geen testament) en er is ook niets naders overeengekomen, dan is de vordering van de kinderen op de langstlevende ouder gekoppeld aan een rente gelijk aan de jaarlijkse inflatiecorrectie.
Geldleningen tussen natuurlijke personen (bijv. van ouders aan kinderen) dienen een zakelijke rente te dragen anders wordt het verschil als een schenking van een vruchtgebruik gezien en dienovereenkomstig belast.

Bedrijfsopvolgingsregeling
Overgang van een onderneming door overlijden of schenking is vrijgesteld van belasting
wat betreft de waarde going concern (of de liquidatiewaarde als deze hoger is)
tot € 1.000.000 voor 100% en daarboven voor 83%.
Verdere aspecten:

zonder conserverende aanslag;
rechtsvormneutraal;
ook toepasselijk bij gefaseerde overdracht;
minimum-aandeel 5%;
bezitseis onderneming voorafgaand aan overlijden 1 jaar;
voortzettingseis van 5 jaar na verkrijging.

Het ondernemingsbegrip is objectief dus inhoudelijk overeenkomstig de Wet op de Inkomstenbelasting.
Een van de onderneming losgekoppeld onroerend goed kan toch onder de regeling vallen onder voorwaarden.

Doelvermogens
De nieuwe wet bevat regelingen voor verschillende vormen van doelvermogens, zoals afzonderde particuliere vermogens, sociaal belang behartigende instellingen (SBBI's) en algemeen nut beogende instellingen (ANBI's), waarbij er vrijstelling van schenk- en erfbelasting aan de orde kan zijn.
Laatstgenoemde groep (de door de belastingdienst expliciet opnieuw als zodanig te erkennen 'goede doelen') dient voortaan voor tenminste 90% gericht te zijn op activiteiten in het algemeen belang.

Grondslagbepalingen

Een schenking onder opschortende voorwaarde wordt voortaan belast op het moment van vervulling van de voorwaarde. Is dit na het overlijden van de schenker dan wordt door de schenking de heffing van erfbelasting herzien.
Er worden diverse wijzigingen opgenomen om een aantal constructies en andere kunstgrepen te bestrijden, zoals het turbo-testament, de 'ik opa'-clausule, koop met uitgestelde levering, levensverzekeringovereenkomst in familiekring etc.
De overname van een onderneming tegen een lagere prijs dan de waarde in het economisch verkeer wordt aangemerkt als een schenking dan wel een fictief erfrechtelijke verkrijging.
Onroerende zaken, die als woning in gebruik zijn, worden als hoofdregel voortaan belast aan de hand van de WOZ-waarde.
Voor de berekening van een vruchtgebruik dat eindigt door overlijden, wordt voortaan niet meer gekeken naar de waarde ten tijde van de rechtshandeling maar naar de waarde ten tijde van het overlijden. Bestaande overdrachten ouders-kinderen worden hierdoor weer wat duurder bij overlijden.

Overige zaken
Erfrechtelijke vorderingen van kinderen van ongehuwd samenwonende ouders worden gedefiscaliseerd, d.w.z. deze vorderingen (jegens de langstlevende ouder) hoeven door de kinderen niet meer (jaarlijks) in box 3 te worden opgegeven.

De erfbelasting die is geheven van een verkrijger wordt tot nihil verminderd als over het verkregene nogmaals erfbelasting wordt geheven bij het overlijden van die verkrijger binnen dertig dagen, tenzij het testament van de eerste erflater al een daartoe strekkende regeling bevat.

Beroep op de legitieme portie (soms jaren na het overlijden) leidt tot naheffing bij de legitimaris en tot teruggaaf/vermindering bij degene die die portie uitkeert.

Als er sprake is van een herroeping van een schenking dan wordt bij de teruggave van belasting rekening gehouden met de voordelen die de begiftigde inmiddels over het teruggegeven geschonkene heeft gehad.

Er worden nauwelijks overgangssituaties geregeld. De nieuwe regels gelden in de meeste gevallen ook meteen voor bestaande gevallen.

Vermelding van belangrijke zaken die zijn vervallen / afgeschaft:

Aftrek op de vrijstelling partner en kinderen vanwege pensioen is vervallen.
Vrijstelling overdrachtsbelasting (15-1-d Wet op Belastingen van Rechtsverkeer) in geval van schenking van onroerend goed (die overigens belast was met tenminste 6% schenkingsrecht) wordt afgeschaft.
Het recht van overgang (een bijzondere belasting inzake erfrecht en schenking) vervalt.
Voor de belastbaarheid van rente, ontstaan krachtens erfrecht (testament of overeenkomst), wordt geen verschil meer gemaakt hoe die rente is ontstaan.

Tenslotte nog:

Tips:

Samenlevers: maak een notarieel samenlevingscontract.
Ouders overweeg in 2009 nog aan kinderen / kleinkinderen (meer) te schenken onder gebruikmaking van het lager tarief (5% - 8% wordt 10% - 18%).
I.g.v. onderlinge geldleningen: herzie de voorwaarden, met name de rente. Bouw bestaande schuldverhoudingen eventueel versneld af.
Ouders overweeg te schenken bij aankoop eigen woning door kinderen.
Laat uw testament (nog) eens checken, zeker als dit onder oud erfrecht (vóór 2003) is gemaakt. Bepaalde dingen zijn fiscaal ongunstig(er) geworden, terwijl bepaalde andere zaken nieuwe mogelijkheden openen, bijvoorbeeld bedragen rechtstreeks nalaten aan kleinkinderen (vrijstelling aanmerkelijk verhoogd).
Pas op met 'vergeten' of overbodig geworden huwelijkse voorwaarden; die kunnen in mererlei opzicht (ook fiscaal) vervelende gevolgen hebben. Laat er nog eens naar kijken.
Kijk nog eens na of u niet toevallig door een adviseur of estateplanner ooit iets 'geweldigs' op papier heeft laten zetten dat 'altijd' werkt. Een kritische blik van een derde kan geen kwaad.
Ondernemers met beoogde bedrijfsopvolgers in de zaak: maak werk van de overdracht of besteed er in elk geval aandacht aan:
Overweeg nu schenking (eventueel in fases) of een testamentaire regeling. De fiscale voordelen zijn evident.
Zorg dat uw fiscale administratie goed op orde is. Regel tijdig de betaling van rente op schenkingen. Bewaar documenten zoals schenkingsakten, testamenten en belastingaangiftes en -aanslagen, maak kopieën van betalingen (erfdelen, rente), bereken vorderingen nauwkeurig met een goede onderbouwing en bijlagen erbij.

Dat was het voor deze keer.
Wij wensen u een prettige feestmaand en een goede jaarwisseling.

Notariskantoor Moonen.

De informatie in deze nieuwsbrief van Notariskantoor Moonen is met grote zorgvuldigheid tot stand gekomen. De verstrekte informatie is mede ontleend aan bronnen die betrouwbaar mogen worden geacht. De informatie is algemeen van karakter en niet van toepassing op individuele situaties en personen. De inhoud van de nieuwsbrief mag niet worden beschouwd als een persoonlijk advies; de toepassing hangt af van ieders persoonlijke situatie. Om tot een gedegen afweging van belangen en vaststelling van de juridische consequenties van wensen en afspraken te komen, is telkens opnieuw een persoonlijke gesprek met ons kantoor noodzakelijk. Notariskantoor Moonen wijst aansprakelijkheid voor eventuele onvolkomenheden, onjuistheden en gevolgen af.