September 2009

Geachte lezer,

Op onze eerste Nieuwsbrief van 1 augustus jl. hebben we veel positieve reacties en aanmeldingen gekregen. We hebben met veel enthousiasme inmiddels een 2e exemplaar samengesteld, hetwelk wij u bij deze aanbieden.

Stand van zaken wijziging successiewet
Op 25 juni jl. heeft de 2e kamer haar vragen over het wetsvoorstel ingediend. De staatssecretaris heeft op 20 augustus jl. gereageerd met een aantal wijzigingsvoorstellen. Wij wachten even nieuwe ontwikkelingen af en zullen in een van de volgende nieuwsbrieven actuele informatie verstrekken over verdere wijzigingen. Ons kantoor houdt bovendien gratis informatie-avonden.

Voor successierecht aftrekbare vorderingen / schenkingen
Successierecht wordt geheven over het saldo van een nalatenschap, d.w.z. de bezittingen minus de verplichtingen van de overledene.
Een verplichting is echter volgens de hoofdregel pas aftrekbaar als deze rechtens afdwingbaar is en tijdens leven op de overledene heeft gedrukt.
In diverse uitspraken, ook recent nog, heeft de rechter tot uitdrukking gebracht dat goede schriftelijke vastlegging een belangrijke factor is i.v.m. aftrek voor successierecht. Geen goede schriftelijke vastlegging leidt nogal eens tot een verloren discussie met de Belastingdienst.
Een schuld van de overledene kan ook ontstaan zijn door een schenking met de bedoeling deze eerst na overlijden uit de nalatenschap te betalen (dit heet: terzake des doods). Dit dient volgens de regel te zijn vastgelegd bij notariële akte en daarover dient jaarlijks rente te worden betaald (momenteel 6%).
Een schriftelijke schenking met uitgestelde betaling maar zonder notariële akte mag ook, maar strekt niet in mindering voor het successierecht als betaling na de dood plaatsvindt. Dit is dus voldoende als men later maar nog voor de dood uitbetaalt.
Bekend is ook het zogenaamde kasrondje (de ouder schenkt eerst een bedrag aan het kind (via de bank), dat dit bedrag daarna terug leent (via de bank) aan de ouder waardoor er een vordering van het kind op de ouder ontstaat, welke schuld pas wordt afbetaald na het overlijden van de ouder, uit diens nalatenschap). Deze vorm wordt zeer kritisch bekeken door de Belastingdienst en de vordering, die op die manier ontstaat, is niet gegarandeerd aftrekbaar voor de heffing van successierecht. Er wordt naar bepaalde omstandigheden gekeken. Ook hier is jaarlijkse rentebetaling een must.
De rechter is in geval van twijfel gauw geneigd met de Belastingdienst mee te gaan.
Een vaak voorkomende aftrekpost is de vordering van kind op langstlevende wegens het erfdeel van de eerst overleden ouder in de nalatenschap van de langstlevende.
Het verdient aanbeveling deze vordering tijdig vast te leggen.
Als moeder vele jaren na vader overlijdt en het vadersdeel van de kinderen is nog niet uitbetaald, dan mag niet vergeten worden deze (als schulden van moeder aan de kinderen) in mindering te brengen voor de heffing van successierecht.
Maar hoe groot is dan dit erfdeel? Daarover kan men in discussie geraken met de Belastingdienst. Zorg dus tijdig voor een goede onderbouwing of zelfs schriftelijke vaststelling bij overeenkomst. Dit versterkt de rechtspositie van de kinderen aanmerkelijk en voorkomt ook onderlinge discussies.
In veel testamenten is ook een renteclausule opgenomen, waardoor de vordering ook nog eens belastingvrij is gegroeid door rentebijtelling.
Deze renteclausule is nog steeds een zeer effectief en legaal middel om successierecht te besparen.
De staatssecretaris heeft wel voorgesteld vanaf 1 januari 2010 rente boven 6% te belasten met schenkings- of successierecht.

Verdwenen geld en spullen
Regelmatig blijkt na een overlijden dat er van rekeningen van een overledene grote bedragen zijn verdwenen. Er wordt dan nogal gauw gewezen naar een bepaald kind, dat een volmacht op die rekening(en) had, of zelfs als "en/of"-mede-rekeninghouder stond geregistreerd. "En/of" betekent niet automatisch dat men allebei voor de helft in het saldo van de rekening gerechtigd is. Een mede-rekeninghouder kan het hele saldo opnemen ook al heeft deze er nooit een enkele euro op ingebracht.
In de praktijk is gebleken dat hier achteraf zeer weinig aan te doen valt. De vermeende ongerechtvaardigde verrijking moet, maar kan vaak niet worden hard gemaakt. De politie of rechter doet geen onderzoek.
Probeer daarom signalen, die in die richting wijzen tijdig op te vangen, en kom in actie voor het te laat is. Dit kan door interesse te tonen, samen de ouder te verzorgen en inzage te krijgen door samen diens zaken te regelen, of bijv. via onderbewindstelling of een notariële volmacht.
Als de ouder als gemeld wordt "geholpen", besteelt men daarmee ook u als erfgenaam! De meestal verontwaardigde dader heeft het voordeel van de twijfel.
Zorg ervoor dat er na overlijden niet te snel alles wordt geregeld / verdeeld, en stel u daarbij actief op. Wie afwacht, vist vaak achter het net.
Inventariseer eerst de nalatenschap, maak bijv. eerst een goede boedelbeschrijving (dit kan onder ede !), bepaal de waarde van bepaalde artikelen en spreek dan af hoe, wat en tegen welke waarde aan wie wordt toegedeeld. Dan pas is het tijd voor uitvoering en afwikkeling.
De benoeming van een afwikkelingsbevoegde executeur bij testament is geen garantie, doch slechts een goede stap als er zorgvuldig de juiste persoon wordt gekozen en evt. duidelijke instructies worden gegeven.

Beslag en levering
In tijden van crisis en recessie nemen wanbetaling en dus ook incassomaatregelen toe. Vandaar dat jurisprudentie terzake thans extra belangrijk is.
De Hoge Raad heeft eerder dit jaar beslist dat de eigenaar van een goed waar beslag op rust weliswaar kan leveren, maar dat de beslaglegger dan het goed alsnog te gelde kan maken bij de nieuwe eigenaar.
Beslag heeft geen blokkerende werking en leidt niet tot nietigheid van de levering, maar heeft wel zaaksgevolg.
De beslaglegger geldt als bevoorrecht op de opbrengst van het goed. Ook als de oorspronkelijke schuldenaar inmiddels failliet is gegaan, kan dit zonder zijn curator worden gerealiseerd. Als de nieuwe eigenaar failliet is dan dient men zich tot zijn curator te wenden met het gewenste gevolg.
Gaat het om een onroerende zaak, die wel al verkocht is maar nog niet overgedragen aan de koper, dan kan die koper de notaris de koopovereenkomst in laten schrijven in het kadaster waardoor een vóór de overdracht op de verkochte onroerende zaak gelegd beslag de koper niet raakt, dat dus gewoon geleverd kan worden en het beslag daarmee waardeloos wordt. Enige voorwaarde: Eigendomsoverdracht dient plaats te vinden binnen zes maanden na de inschrijving van de koopovereenkomst.

Samenwoners en alimentatie
Ook wanneer samenwoners, bijvoorbeeld in een samenlevingscontract, een onderhoudsplicht jegens elkaar erkennen, is er geen rechtens afdwingbare verplichting tot alimentatiebetaling na beëindiging van de samenwoning.
Wanneer er echter een concrete afspraak wordt gemaakt en er periodieke alimentatiebetalingen plaatsvinden, dan zijn deze wel voor de inkomstenbelasting aftrekbaar / belast, mits er een reële onderbouwing is (draagkracht / behoefte / hoogte bedrag). Er dient in verband daarmee in ieder geval een dringende verplichting van moraal en fatsoen te worden geconstateerd, die schriftelijk is omgezet in een rechtens afdwingbare.
Een afkoopsom tussen samenwoners is niet aftrekbaar bij de betaler, maar wel belast bij de ontvanger. Dit is recente rechtspraak.
In de praktijk is pas een enkele maal tussen samenwoners een alimentatieverplichting uitgesproken in zeer uitzonderlijke omstandigheden.

Tegenstrijdig belang in het nieuws
Een bestuurder kan als zodanig handelen in eigen belang tegenstrijdig met het belang van de betreffende BV.
Op grond van de wet kan de BV dan op grond van tegenstrijdig belang de nietigheid van de handeling inroepen. Er is daarbij sprake van externe of derdenwerking.
De Hoge Raad heeft beslist dat die nietigheid alleen kan worden ingeroepen als er sprake is van concreet tegenstrijdig belang en niet in geval van de schijn of mogelijkheid van. Het concrete tegenstrijdig belang moet worden aangetoond.
In geval van tegenstrijdig belang mag er toch gehandeld worden mits men daarbij enkele wettelijke regels toepast. Daarvan kan men echter afwijken bij de statuten van de BV. Ook kan men bij de statuten een bepaalde vorm van tegenstrijdig belang wegschrijven. Het is dus van belang dat de statuten op dit punt goed aansluiten bij de situatie van de BV. Van belang om aandacht aan te besteden. Voor tegenstrijdig belang moeten alle omstandigheden in acht worden genomen, en het verjaart niet.
De rechter heeft in verschillende situaties duidelijke uitspraken gedaan.
De Minister van Justitie heeft eind 2008 een wetswijziging voorgesteld waardoor gemelde externe werking verdwijnt. Tegenstrijdig belang is dan alleen nog iets tussen bestuurder en BV, doch evt. derden raakt het niet meer. Er komt echter geen terugwerkende kracht voor deze nieuwe regeling. Er komt in de wet ook een tegenstrijdig belang-regeling voor de commissaris.
Wilt u meer weten, dan kunnen wij u nader informeren.

De notaris in echtscheidingen
Op 1 maart jl. werd de flitsscheiding afgeschaft. Dit betekent dat men een huwelijk niet meer kan omzetten in een geregistreerd partnerschap. Dit was een veelgebruikt middel om zonder rechter te scheiden. Tegelijk werd de ontbinding van een geregistreerd partnerschap beperkt. Als er gemeenschappelijke minderjarige kinderen zijn (gezag is al voldoende), dan kan de ontbinding van een dergelijk partnerschap alleen nog via de rechter.
In geval van alle scheidingen met minderjarige kinderen (als gemeld) is thans een ouderschapsplan verplicht, dat bij de rechter moet worden ingediend.
Ook samenwoners met gezamenlijke kinderen, die uit elkaar gaan, moeten een ouderschapsplan opstellen. Scheidende voogden overigens niet.
De wet stelt minimumeisen aan het ouderschapsplan, qua vorm en inhoud. Het moet niet notarieel. Wij kunnen u nader informeren.
Er komt nog een wetswijziging aan. Als er geen verplichting is tot het opstellen van een ouderschapsplan, dan kan de notaris een gemeenschappelijk verzoek tot echtscheiding indienen bij de rechtbank, en ook een dergelijk verzoek i.v.m. voorlopige voorzieningen. Dit geldt ook voor beëindiging van een geregistreerd partnerschap.
Een scheiding op gezamenlijk verzoek en zonder ouderschapsplan kan straks dus ook volledig via de notaris, die trouwens al regelmatig betrokken is bij het opstellen van het echtscheidingsconvenant (denk aan de sterke afdwingbaarheid via de notariële akte) en die al verplicht is terzake van huwelijksvoorwaarden en de verdeling van onroerend goed.

Korte nieuwsberichten / recente jurisprudentie:

Het wetsvoorstel tot afschaffing van de verklaring van geen bezwaar voor de BV is ingediend.
Als door (afwijkende) regels in het buitenland een erfgenaam minder krijgt dan hij volgens Nederlands recht zou krijgen (zgn. aanknopingsovermacht) dan kan hij op grond van de wet compensatie krijgen op de nalatenschapsgoederen in Nederland.
Bij de koop van een woning kunnen ook omgevingsfactoren (zoals ernstige overlast van buren) leiden tot verlaging van de koopprijs door de rechter i.g.v. verzwijging, zeker als koper heeft gevraagd naar bijzonderheden.
Pensioengeld in de BV moet (deels) worden afgestort bij een verzekeraar i.g.v. echtscheiding, tenzij dit de continuïteit van de onderneming in gevaar brengt.
Bij oplevering van een appartement mag de individuele koper de betaling van (een deel van) de laatste termijn opschorten (de 5%-regeling) bij onvoldoende oplevering van de gemeenschappelijke ruimten. De individuele koper heeft een eigen recht op afbouw van de gemeenschappelijke ruimten.
I.g.v. huwelijkse voorwaarden inhoudende koude uitsluiting (strikte scheiding van vermogen zonder verrekening) wordt door de rechter o.g.v. de omstandigheden regelmatig een vergoedingsrecht toegekend vanwege redelijkheid en billijkheid of zelfs de voorwaarden buiten werking verklaard.
Als in de akte van levering van een huis staat dat er is aanvaard in de feitelijke staat waarin het object zich tijdens het sluiten van de koopovereenkomst bevond, dan houdt dit geen uitsluiting van iedere aansprakelijkheid van de verkoper in.
Peildatum voor waardebepaling bij echtscheiding is de dag van verdeling, maar men mag andersluidend afspreken c.q. er zijn uitzonderingsgevallen mogelijk.
De bewindvoerder van de langstlevende mag de kindsdelen van de eerstoverleden ouder zonder machtiging van de kantonrechter uitkeren mits deze opeisbaar zijn. Voor schenkingen door de onderbewindgestelde wordt alleen machtiging verleend als er in het verleden door de onderbewindgestelde zelf al schenkingen werden verricht.
De werking van het turbotestament (een bijzondere fiscale constructie) is door de rechter weggenomen door dergelijke verkrijgingen belast te verklaren. "Terug naar de garage", zouden we zeggen.
In geval van onverplichte betaling van renteloze erfdelen volgt de rechter de Belastingdienst dat er sprake kan zijn van schenkingen van vruchtgebruik.
De vrijstelling van overdrachtsbelasting (6%) voor verwerving van rijksmonumenten was volgens de wet alleen mogelijk voor speciaal daartoe in het leven geroepen rechtspersonen. Het Gerechtshof Den Haag heeft echter eerder dit jaar beslist dat deze vrijstelling ook voor particulieren geldt. Rijksmonumenten worden daardoor extra aantrekkelijk: dit was al zo door aftrekbaarheid van onderhoud en zeer lage rente op leningen.

Dit was het voor deze keer. Wellicht zat er iets interessants voor u bij.
AANMELDEN voor de volgende edities van deze nieuwsbrief kan via scoolen@notariskantoormoonen.nl of via dit formulier.

De informatie in deze nieuwsbrief van Notariskantoor Moonen is met grote zorgvuldigheid tot stand gekomen. De verstrekte informatie is mede ontleend aan bronnen die betrouwbaar mogen worden geacht. De informatie is algemeen van karakter en niet van toepassing op individuele situaties en personen. De inhoud van de nieuwsbrief mag niet worden beschouwd als een persoonlijk advies; de toepassing hangt af van ieders persoonlijke situatie. Om tot een gedegen afweging van belangen en vaststelling van de juridische consequenties van wensen en afspraken te komen, is telkens opnieuw een persoonlijke gesprek met ons kantoor noodzakelijk. Notariskantoor Moonen wijst aansprakelijkheid voor eventuele onvolkomenheden, onjuistheden en gevolgen af.