Nieuwsbrief Februari 2011

Geachte lezers,

Ditmaal is er sprake van een verzoek-nummer.
Veel vragen, die wij in de praktijk te beantwoorden krijgen, hebben betrekking op het erfrecht. In 2010 ging het door de wijziging van de Successiewet echter in de informatieverlening vooral over de fiscale kant van het erven.
Daarom willen wij, op aanvraag, nog eens een aantal zaken van de civielrechtelijke kant van het erfrecht de revue laten passeren.
Wij doen dit in de vorm van zogenaamde FAQ´s, de meest gestelde vragen, zeg maar "het erfrecht in 50 vragen".
Heeft u zelf toch nog andere vragen, zend ze ons toe, we beantwoorden ze rechtstreeks en nemen ze misschien zelfs mee in de volgende Nieuwsbrief.
Zoals gezegd laten we de fiscale zijde van het erven ditmaal buiten beschouwing.

Veel vraagplezier.

Notariskantoor Moonen

Is het noodzakelijk dat ik een testament maak?

Die vraag kan alleen beantwoord worden aan de hand van uw concrete situatie qua relatie/gezin/familie alsmede bezit/vermogen, maar ook aan de hand van uw specifieke wil/wensen.
De wet heeft in boek 4 van het Burgerlijk Wetboek een algemene regeling opgenomen voor het erfrecht, die van toepassing is als er geen testament is gemaakt.
Wanneer u kennis neemt van deze regeling en u wilt daarvan afwijken, dan is het maken van een testament noodzakelijk.

Hoe weet ik dat ik iemands erfgenaam ben?

Het wettelijk erfrecht is gebaseerd op bloedverwantschap, dus als u van een overledene naaste bloedverwant bent dan bestaat er een kans dat u erfgenaam bent. Er is grote waarschijnlijkheid als u met de overledene onderdeel van een gezin was.
Wanneer de overledene een testament heeft gemaakt dan kunt u daarin specifiek benoemd zijn of daardoor net geen erfgenaam meer zijn.
Erfgenamenonderzoek kan worden gedaan met behulp van een notaris die als eerste de Gemeentelijke Basisadministratie en het Centraal Testamentenregister raadpleegt en een eventueel testament opvraagt. Aan de hand van de verkregen inlichtingen kan worden bepaald of men erfgenaam is.

Wie vertelt mij dat ik erfgenaam ben?

Bepaalde personen hebben de plicht u dit te vertellen. Daarbij moet u denken aan een bij testament aangewezen executeur of een bij de nalatenschap betrokken boedelnotaris. Als deze er niet zijn bent u aangewezen op het initiatief van anderen. Het verdient aanbeveling zelf op tijd navraag te doen.

Kan ik bij een erfenis als erfgenaam buiten de afwikkeling worden gehouden?

In beginsel gebeurt dat niet gauw. Er zijn altijd handelingen waarbij u betrokken raakt omdat men niet om u als erfgenaam heen kan, zoals met betrekking tot bankzaken, belastingaangifte of verkoop van een woning. Vaak wordt men gevraagd een boedelvolmacht af te geven waarmee men dan iemand machtigt om alles af te wikkelen, die u dan weer verder betrekt in de afwikkeling.
Er komen echter situaties voor waar erfgenamen bewust niet betrokken worden in erfenissen, bijvoorbeeld als er geen onroerend goed is en de overledene een en/of- rekening heeft. Ook als er een volledig bevoegde persoon is zoals een executeur of langstlevende partner dan kan het zijn dat de gehele afwikkeling buiten u als erfgenaam omgaat.
Zelf initiatief nemen is op een gegeven moment het devies.

Kan ik mijn kind onterven?

Ja, dat kan. Het onterfde kind is geen erfgenaam. Het kan wel beroep doen op de legitieme portie. Dat is een vordering in geld ter grootte van de helft van het erfdeel dat men gehad zou hebben als de overleden ouder geen testament had gemaakt.
Men dient daar binnen 5 jaar na het overlijden beroep op te doen. De berekening van de legitieme portie kan problematisch zijn, want u dient zich als niet-erfgenaam te gaan informeren over de samenstelling van het vermogen van de overledene en of deze bepaalde schenkingen heeft gedaan.
Feitelijk onterven kan ook door ervoor te zorgen dat er geen vermogen meer is.

Ben ik verplicht erfgenaam als de overledene meer schuld dan bezit heeft?

Nee. Na het overlijden kunt u een keuze maken of u erfgenaam wilt zijn of niet (het recht van beraad). U kunt er ook voor kiezen om beschermd erfgenaam te zijn. Dan bent u niet aansprakelijk voor schulden van de overledene die niet betaald kunnen worden met zijn bezittingen. Dit heet beneficiair aanvaarden. Daaraan en aan het verwerpen van een nalatenschap zitten formaliteiten, die u via een notaris dient te vervullen.
Wanneer u zich reeds als erfgenaam heeft gedragen bijvoorbeeld door u bezittingen toe te eigenen of dingen te regelen, is uw keuzemogelijkheid vervallen en bent u onvoorwaardelijk erfgenaam.

Kan een executeur onroerend goed verkopen en overdragen ?

Dat hangt af van zijn bevoegdheden. Hiervoor dient het testament geraadpleegd te worden waarin hij als zodanig werd benoemd. Indien de executeur de ruimst mogelijke bevoegdheden heeft (bijvoorbeeld als afwikkelingsbewindvoerder) dan is hij inderdaad bevoegd. Vooral in oudere testamenten heeft de executeur slechts beperkte bevoegdheden. Dit is een belangrijk punt van onderzoek.

Zijn de kinderen van een onterfde persoon ook onterfd?

Nee, niet automatisch. Dit moet expliciet in de onterving vermeld staan. Dit probleem kan zich ook voordoen bij verwerping. De kinderen van de verwerpende erfgenaam kunnen door plaatsvervulling in zijn plaats komen en daarmee het probleem van een negatieve erfenis toegeschoven krijgen. Dit geldt niet als het gaat om verwerping door een bij testament aangewezen erfgenaam.

Hoe kan worden vastgesteld of een erfenis negatief is?

Hiervoor is onderzoek nodig. Het is niet voorgeschreven wie hiertoe moet overgaan. Een inventarisatie zou moeten eindigen in een zogenaamde boedelbeschrijving. In verband daarmee dienen goederen en schulden ook gewaardeerd te worden. Het is maar de vraag wie zich daartoe de moeite neemt.
In sommige gevallen is het verplicht, bijvoorbeeld als er erfgenamen zijn die het vrije beheer over hun vermogen missen (minderjarigen). Een executeur is daartoe verplicht. Men moet natuurlijk allereerst toegang hebben tot de papieren en bezittingen van de overledene. Men kan schuldeisers via de krant oproepen zich te melden.
Uiteindelijk kan worden vastgesteld of het saldo van de nalatenschap positief is.
Wanneer er bij een erfenis blijkt van een negatief vermogen dan worden beneficiaire erfgenamen geacht nimmer erfgenaam te zijn geweest. Men kan toch een probleem hebben als beneficiair erfgenaam als het saldo van de nalatenschap onvoldoende is om kosten van na het overlijden (uitvaart, graf, notaris etc.) hoger zijn dan het saldo.
Ook heeft men een probleem als er geen liquide middelen zijn om de schulden en belastingen te voldoen, bijvoorbeeld wanneer het niet lukt om het huis van de overledene te verkopen of dit veel minder opbrengt dan gedacht.

Kan ik bij testament ook dingen regelen, die betrekking hebben op vóór mijn overlijden?

Nee. Het testament treedt pas in werking bij overlijden. Zaken die voordien spelen kunnen apart worden geregeld. Dit gebeurt steeds vaker bij notariële akte. Men noemt dit een levenstestament of levenswilsbeschikking. Onderwerpen zijn bijvoorbeeld volmacht geven, financieel beheer regelen of zelfs euthanasie wensen.

Kan ik een erfenis al bij voorbaat verwerpen?

Nee. Dit kan pas als men erfgenaam blijkt te zijn, dus na het overlijden van de betreffende persoon. U kunt ook geen overeenkomsten sluiten over een erfdeel dat nog niet is ontstaan.

Kan ik kinderen van mijn partner gelijkschakelen aan mijn eigen kinderen ?

Ja, dat kan bij testament, maar er zijn verschillen als u met die partner gehuwd bent of niet.

Moet ik een testament maken als ik een eigen bedrijf heb?

Dat is niet altijd strikt nodig, maar kan wel zeer raadzaam zijn. U kunt bij testament natuurlijk altijd diverse zakelijke aangelegenheden regelen omtrent zeggenschap en eigendom. In familiebedrijven is dat eerder regel dan uitzondering.
U kunt ook een aparte executeur benoemen voor de onderneming.
Een aantal gevolgen van overlijden zijn trouwens al vaak geregeld bij statuten, vof-contract of bij wet, danwel kunnen geregeld worden bij aanvullende vennootschapsovereenkomst of -besluit. Dit is wel van de specifieke situatie afhankelijk maatwerk.

Kan ik de partner met wie ik ongehuwd samenwoon beschermen tegen aanspraken van mijn kinderen?

Dat kan inderdaad. Bij testament wordt dan de wettelijke bescherming van de langstlevende echtgenoot van toepassing verklaard. U dient dan wel samen een notarieel samenlevingscontract te hebben opgemaakt.

Kan mijn partner met wie ik heb samengewoond aanspraak maken op een erfdeel dat ik tijdens de samenwoning heb geërfd?

Nee, dat kan niet. Maar u zult wel in bepaalde gevallen dienen aan te tonen dat bepaald vermogen via erfenis is verkregen. Wanneer u het geërfde voor gezamenlijke doeleinden heeft aangewend kunt u een deel zelfs terugvorderen.
Zorg dus voor administratie en laat het op uw naam staan.

Kan ik er iets tegen doen als mijn langstlevende ouder hertrouwt?

Vaak wel. Nogal eens voorziet het testament van de overleden ouder erin dat door het nieuwe huwelijk het erfdeel van het kind opeisbaar wordt. Het nieuwe paar kan dit vaak voorkomen door bepaalde huwelijkse voorwaarden te maken of zekerheid te stellen. Sinds 2003 kent de wet ook wilsrechten toe aan kinderen in bepaalde stiefoudersituaties. Zo kunnen de kinderen vragen om afgifte van eigendom, belast met vruchtgebruik, ter grootte van de omvang van hun erfdeel.
Er zijn 4 verschillende situaties in de wet geregeld. Het zwakke punt is wel dat deze wilsrechten door de overleden ouder expliciet kunnen zijn uitgesloten bij testament.

Kan ik mijn echtgenoot onterven?

Ja, dat kan bij testament. Echter kan de echtgenoot altijd aanspraak maken op bepaalde rechten. Zo heeft de echtgenoot het wettelijk recht op voortgezet gebruik en vruchtgebruik van de echtelijke woning met inboedel en van alle gelden en goederen die nodig zijn om in eigen onderhoud te voorzien. Hiervoor dient de onterfde echtgenoot wel zelf in actie te komen.

Kan ik als echtgenoot afstand doen van de erfenis?

Hier dient men 2 situaties te onderscheiden. Allereerst kan de echtgenoot (bijvoorbeeld in geval er geen testament is gemaakt) afstand doen van zijn wettelijke bescherming als langstlevende. Dit heet ongedaanmaking. De echtgenoot is dan gelijkwaardig erfgenaam met de kinderen. Deze situatie heeft als voordeel dat men dan tot een gewone verdeling over kan gaan als men dat zou willen. Deze afstand dient wel binnen 3 maanden na het overlijden te gebeuren en kent formaliteiten, dus naar de notaris.
Daarnaast kan de langstlevende echtgenoot ook gewoon verwerpen waardoor de kinderen de enige erfgenamen worden. Indien men in gemeenschap van goederen was gehuwd betekent dat dan toch nog vaak dat de langstlevende echtgenoot op grond daarvan nog de helft van het vermogen heeft.

Waar dien ik bij een verkoop van een woning uit een erfenis op te letten?

Allereerst wie er bevoegd is om over het object te beschikken. Dit dient zorgvuldig onderzocht te worden zodat een eventuele verkoop ook echt rechtsgeldig geschiedt.
Men dient ervoor te zorgen dat er voldoende mandaat is om de betreffende verkoop af te sluiten, ook wat betreft koopprijs en verdere voorwaarden.
Verder dient ook goed opgelet te worden of er geen wijziging in die situatie kan komen bijvoorbeeld doordat er nog bepaalde termijnen lopen of rechten sluimeren.
Men dient te denken aan:

• de aanwezigheid van een executeur;
• mogelijke ongedaanmaking door de langstlevende echtgenoot;
• het mogelijk beroep op vruchtgebruik van de onterfde echtgenoot;
• de wilsrechten van stiefkinderen.

Er zijn ook andere zaken die een rol kunnen spelen, bijvoorbeeld: heeft iemand soms een voorkeursrecht tot koop, is er iemands toestemming nodig (kantonrechter bij minderjarigen), is de eigenaar wel wilsbekwaam, is er wel een deugdelijke volmacht.

Is het mogelijk dat mijn kinderen verhinderen dat ik nog een hypotheek neem op het ouderlijk huis?

In beginsel niet als u als langstlevende echtgenoot volledig beschikkingsbevoegd bent. Wat dat betreft is er wel eens een sluimerend probleem als de woning betrokken was bij een vóór 1 januari 2003 opengevallen nalatenschap en er geen testament was. De kinderen zijn dan al die tijd mede-eigenaar van de woning geweest. In dat geval moeten de kinderen en zelfs nog de aangetrouwden meetekenen voor de hypotheek.

Als ik mijn wil tegenover een notaris heb geuit en ik kom te overlijden voor ik het testament getekend heb, is het dan toch geldig?

Nee, dat is niet zo, ook niet als u het al zelf op papier heeft gezet. Als de nabestaanden desalniettemin toch de wil uitvoeren alsof deze rechtsgeldig was gemaakt wil de Belastingdienst daar in bepaalde gevallen wel coulant mee omgaan.

Is een testament altijd geldig?

In beginsel wel. Er kan echter blijken van omstandigheden die het testament nietig maken, zoals bedreiging, bedrog, dwaling of geestelijke stoornis. De notaris moet hier wel vooraf op toetsen. Op grond van formaliteiten zal een testament niet gauw meer nietig zijn.

Kunnen man en vrouw samen één testament maken?

In ons recht is ervoor gekozen dat dat niet kan. Een testament is een individuele (eenzijdige) rechtshandeling. Veel echtparen maken wel samen ieder een eigen testament, die dan gelijkluidend zijn.

Kan ik nagaan of ik in het verleden een testament heb gemaakt als ik dat vergeten ben?

Ja, dat kan, maar dan moet u het hoogstpersoonlijk navragen bij het Centraal Testamentenregister. U krijgt dan de inlichting waar het origineel zich bevindt en kunt dan bij de notaris, die het in bewaring heeft, een afschrift of kopie opvragen.
Wanneer het al lang geleden is kan het ook zijn dat het testament inmiddels is overgebracht naar het landelijk Centraal Archief in Winschoten. Uw notaris kan u daarbij behulpzaam zijn.

Kan ik een testament te allen tijde herroepen?

Ja, dat kan altijd. Wanneer u een nieuw testament maakt begint het meestal met herroeping van mogelijke, eerder gemaakte testamenten.

Wat is een legaat?

Dit is als u via vermelding in uw testament een specifieke nader omschreven bezitting of geldbedrag aan een specifiek omschreven persoon nalaat. Hierin bestaan bepaalde gradaties, als maar recht en persoon nader bepaalbaar zijn. Deze persoon (de legataris) kan de afgifte van het gelegateerde artikel of geldbedrag vorderen voor zover nog in de nalatenschap aanwezig. De executeur of de erfgenamen zijn in beginsel verplicht tot afgifte.
Men hoeft een legaat niet te aanvaarden.

Kan ik een erfgenaam onder financieel toezicht stellen?

Ja, dit is mogelijk door bij testament een bewind in te stellen over het erfdeel van de betreffende erfgenaam. Men dient dan wel een aantal bepalingen omtrent het bewind op te nemen. In het testament kunnen de bevoegdheden en verplichtingen van de bewindvoerder precies worden geregeld.
Het bewind kan ook aan beperkingen gebonden zijn, bijvoorbeeld tot een bepaalde leeftijd van de onder bewindgestelde of door het bewind te koppelen aan bepaalde goederen of gelden. In veel gevallen zijn de bewindvoerder en de onder bewindgestelde samen bevoegd om over het onder bewindgestelde vermogen te beschikken.
In bepaalde in de wet genoemde situaties heeft de bewindvoerder toestemming van de kantonrechter nodig, zoals bij verkoop van onroerend goed.

Heb ik beperkingen in mijn testeervrijheid?

Dit is zeer beperkt tot strijd met de wet, openbare orde en goede zeden. Daarnaast bestaan er dwingende wettelijke rechten, die het bij testament gemaakte kunnen beperken, zoals de legitieme portie.
Aan bepalingen in het testament kunt u ook zelf altijd voorwaarden verbinden.
Wanneer iets een last wordt genoemd dan betekent dat dat iemand daaraan moet voldoen om erfgenaam of legataris te zijn.

Wat is het verschil tussen plaatsvervulling en aanwas?

Beide fenomenen slaan erop dat een erfgenaam is weggevallen bijvoorbeeld door vooroverlijden. In geval van plaatsvervulling komen dan de kinderen van de overledene voor deze in de plaats. In geval van aanwas wast het erfdeel van de overledene aan bij de overige personen, die reeds erfgenaam waren.
Zonder dat er specifiek iets bepaald is, is plaatsvervulling van toepassing op erfgenamen volgens de wet en aanwas op erfgenamen volgens testament.

Is mijn testament van vóór de wetswijziging (2003) nog geldig?

Ja. Het kan in veel gevallen ook nog worden uitgelegd naar oud recht. Met de wetswijziging is er tevens overgangsrecht vastgesteld om bepaalde situaties van overgang te regelen. In sommige situaties moet men echter naar huidig recht uitleggen. Het kan daarnaast altijd voorkomen dat bepaalde formuleringen of begrippen naar oud recht een andere betekenis hadden dan nu. Het verdient daarom altijd aanbeveling om regelmatig het testament te toetsen aan uw wil en het huidig recht.

Kan ik zelf een goed doel instellen bij testament?

Ook dat is mogelijk. Het gaat dan om een testamentaire stichting. In het testament worden dan de statuten en het eerste bestuur van de stichting al bepaald.

Zijn er ook personen die niet van mij kunnen erven?

Zeker zijn die er. Bepaalde personen zijn min of meer onbekwaam en anderen zijn onwaardig.
Bij de eerste groep dient u met name te denken aan personen met wie de testateur een bepaalde relatie heeft zoals de (ex-)voogd, een dokter, een verpleegster, een leermeester, een notaris etc. Met betrekking tot deze personen is er overigens slechts sprake van een vernietigbare making.
Bij de tweede groep dient u te denken aan personen die jegens de testateur een bepaald misdrijf hebben begaan. De veroordeelde moordenaar van de testateur is wel het beste voorbeeld van een onwaardige om te erven. Dit werkt overigens van rechtswege. Dit kan overigens tot problemen leiden als bijvoorbeeld de langstlevende echtgenoot later onwaardig blijkt te zijn. Er is dan derdenbescherming voor reeds verrichte handelingen.

Kan ik ook iemand tot erfgenaam benoemen, die nog geboren moet worden?

Dat kan wel als deze persoon maar bestaat op het moment van uw overlijden.
Als dit niet het geval is dan bestaat nog de mogelijkheid om dit te regelen via een tweetrapsmaking. Men kan iemand tot erfgenaam benoemen onder de bepaling dat bij zijn dood alsnog een aantal andere personen (bijvoorbeeld zijn kinderen) uw erfgenamen worden. Deze hoeven dan nog niet allemaal geboren te zijn ten tijde van uw overlijden.

Wat is eigenlijk een tweetrapsmaking?

Dit is een regeling bij testament waarbij u enerzijds één of meerdere personen tot erfgenaam benoemt onder de ontbindende voorwaarde van hun overlijden en anderzijds tegelijkertijd één of meer personen aanwijst tot opvolgend erfgenamen onder de opschortende voorwaarde van het overlijden van de eerstaangewezen erfgenaam. Wij spreken dan van de bezwaarden en de verwachters. Daarmee bepaalt u dus ook wie uw nalatenschap verwerft na uw erfgenamen.
Door bepalingen in het testament op te nemen kunt u de positie van bezwaarden en verwachters nader regelen.

Kan mijn ex-echtgenoot nog iets uit mijn nalatenschap verkrijgen?

Niet rechtstreeks als u dat niet wil, maar de ex kan wel via gezamenlijke kinderen enige greep krijgen op het door u nagelaten bezit, bijvoorbeeld als er sprake is van minderjarigen. U dient dan een bepaald testament te maken waarin specifieke clausules zijn opgenomen, die financieel beheer of indirect erfgenaamschap voorkomen.

Moet ik aangetrouwde kinderen uitsluiten uit mijn erfenis?

Wanneer u bij testament geen specifieke clausule daartoe heeft gemaakt en het huwelijk niet is aangegaan op huwelijkse voorwaarden dan erft uw schoonkind "mee". Dat betekent dat bij scheiding ook uw erfenis dient te worden verdeeld tussen uw kind en de aangetrouwde.
De clausule in uw testament kan wel zo geformuleerd worden dat deze niet werkt als het huwelijk tussen kind en schoonkind eindigt door het overlijden van één van hen.
Dit heet dan een zachte uitsluitingsclausule.

Is het nodig om een executeur te benoemen?

Niet persé, maar daarmee kunt u wel voorkomen dat er ongewenste situaties ontstaan waarin er geen vooruitgang meer is door bijvoorbeeld onenigheid tussen de erfgenamen.
Met de benoeming van een executeur geeft u in elk geval iemand de bevoegdheid om knopen door te hakken en zaken zelfstandig af te handelen. Het moet wel zorgvuldig overwogen worden wie u aanwijst. Een onkundige of onbetrouwbare executeur kan ook veel problemen veroorzaken. In het testament kunnen uitvoerige regels worden opgenomen omtrent de executele. Een executeur is zeker handig als er een redelijk tot groot aantal erfgenamen zijn, verspreid over het hele land of daarbuiten, en tevens als er bijvoorbeeld goede doelen zijn benoemd.

Kan een door mij aangewezen persoon een functie weigeren?

Dat is zeker mogelijk. Een beoogde voogd, bewindvoerder of executeur kan na overlijden altijd die functie weigeren zonder opgaaf van redenen. Ook kan die functionaris zijn functie neerleggen. Het testament bepaalt of een bewindvoerder of executeur ook het recht hebben om een opvolger aan te wijzen. Het is dus altijd belangrijk om met de betrokkene vooraf te overleggen. Dit kan bovendien een morele verplichting doen ontstaan.

Kan ik nog iets vorderen omdat ik jaren heb meegewerkt in de winkel van mijn onlangs overleden ouders?

Dat kan inderdaad. De wet kent een regeling voor ´sommen ineens´ in bepaalde gevallen voor bepaalde personen. Het gaat dan om situaties waarin opvoeding en verzorging nodig zijn (minderjarigen), levensonderhoud en studie (jongvolwassenen), een billijke vergoeding voor arbeid in de huishouding, beroep of bedrijf van de overledene of zelfs op aanspraak op aandelen in een B.V. In de praktijk moet er de rechter wel eens aan te pas komen om de exacte omvang van de vordering vast te stellen.

Wie kan allemaal mijn testament inzien?

Alleen de bij wet bepaalde belanghebbenden. Eigenlijk alleen wettelijke en testamentaire erfgenamen hebben daar recht op. Bepaalde personen zoals legatarissen en onterfde personen mogen slechts bepaalde passages uit het testament inzien. Zij krijgen dan een uittreksel. U kunt hierover ook iets bepalen in uw testament.
Het testament wordt overigens na overlijden ook geregistreerd bij de Belastingdienst.

Is een verklaring van erfrecht noodzakelijk?

Deze verklaring is het enige bij wet geregelde middel om rechtsgeldig bepaalde erfrechtelijke aanspraken of bevoegdheden aan te tonen. Zolang het zonder kan is er geen man overboord, maar in bepaalde situaties zal er toch naar gevraagd worden, zoals het gebruiken of opheffen van banktegoeden.

Is een notaris verplicht om alle bij een erfenis betrokkenen te informeren?

Nee. Die plicht heeft hij wel jegens (mogelijke) erfgenamen, maar niet jegens legatarissen of legitimarissen. U kunt hieromtrent ook iets in uw testament bepalen.

Wordt een testament nog altijd helemaal voorgelezen?

Nee, dat hoeft niet meer sinds 2003. Toen werd ook de getuigenverplichting afgeschaft. In bepaalde situaties zal de notaris echter altijd nog helemaal voorlezen en getuigen inschakelen.

Wie bepaalt wat er gebeuren moet als er onenigheid ontstaat omtrent de uitleg van het testament?

In uiterste instantie de rechter natuurlijk. Maar u kunt deze bevoegdheid primair ook bij een erfgenaam (de langstlevende), de executeur of de notaris neerleggen.

Hoe weet ik wie een erfenis afhandelt?

Bij de rechtbank van het sterfhuis wordt een openbaar boedelregister bijgehouden. Daar worden een aantal feiten omtrent de afwikkeling van de nalatenschap ingeschreven, waarvan eenieder kan kennis nemen.

Wat als er niemand is die de afwikkeling van een nalatenschap op zich neemt?

Ook in andere situaties kan de Rechtbank verzocht worden een zogenaamde vereffenaar te benoemen. Deze krijgt dan de bevoegdheid om de gehele zaak af te handelen. Er dient wel rekening en verantwoording te worden afgelegd en bepaalde handelingen behoeven expliciete goedkeuring van de rechter.
Bij gebreke van geschikte direct betrokkenen kan een notaris of bijvoorbeeld een bewindvoeringskantoor tot vereffenaar worden benoemd.

Kan ik ook twee personen in een bepaalde testamentaire functie benoemen?

Dat kan zeker. Men dient dan wel details te regelen zoals de bevoegdheid (alleen gezamenlijk of ook ieder individueel) en de onderlinge volgorde (eerste / tweede keus).

Hebben gedane schenkingen nog effect op de nalatenschap van de schenker?

Dat is inderdaad het geval. In beginsel beschouwt de wet een schenking als een voorschot op de erfenis en dient dus in de nalatenschap verrekend te worden. In veel testamenten staat daarom een clausule tot vrijstelling van inbreng van schenkingen. Daarmee wordt discussie over eventuele vermeende bevoordelingen voorkomen. Wanneer de omvang van schenkingen erg groot is geweest kan daardoor het minimum erfdeel (de legitieme portie) van bepaalde erfgenamen zijn geschaad. Er vindt dan inkorting plaats, zodat de begiftigden hun erfdeel of een deel daarvan moeten afstaan ten gunste van de andere erfgenamen. Hieromtrent is een uitvoerige regeling in de wet opgenomen.
Papieren schenkingen, die nog niet zijn uitbetaald, kunnen als schulden uit de nalatenschap worden voldaan.

Kan ik bij Nederlands testament ook beschikken over vermogen in het buitenland?

Zeker. Er zijn over internationale aspecten van erfenissen wel enkele verdragen van toepassing, die afhankelijk van uw omstandigheden (kunnen) verwijzen naar het Nederlands recht. Bovendien kunt u in uw testament een rechtskeuze uitbrengen. Toch kunnen er omstandigheden zijn waardoor regels uit andere landen prevaleren, bijvoorbeeld als het betreffend land niet is aangesloten bij zo´n verdrag of er in dat land een aparte regel geldt voor daar gelegen onroerend goed. Alleen nog maar in uitzonderingsgevallen worden bepaalde Nederlandse rechtsfiguren in het buitenland niet meer gevolgd.
Ook in het buitenland geldig gemaakte testamenten hebben doorgaans in Nederland werking. Enkele internationale aspecten in één erfenis tezamen kunnen wel tot complicaties leiden.

En de 50e vraag mag uzelf bedenken. Ik denk dat u hem wel raadt.

Tot zover voor deze keer, tot de volgende maand.